ماهیت قیام حسینى

شرایط سه گانه عظمت نهضت

مى دانیم که امام حسین نهضتى کرده است که شرایط سه گانه عظمت را دارا بوده است :

الف - مقدس بودن هدف و شخصى نبودن آن ، به خاطر انسانیت بودن آن تواءم یا فداکارى و گذشت از منافع فردى بوده است به همین دلیل بشریت اینگونه افراد را که مرز میان خود و دیگران را شکسته اند از خود مى داند و خود را از آنها مى داند، او را فداى امت و مصالح امت مى بیند.

ب - اینکه تواءم بوده با یک بصیرت قوى و نافذ، و آنچه دیگران در ظاهر نمى دیدند، او در خشت خام مى دیده است . به عبارت دیگر از محیط خودش پیش بود.

ج - اینکه نورى بوده که در میان یک ظلمت کامل درخشیده است . (350)

ادامه مطلب ...


ماهیت قیام حسینى

ماهیت قیام حسینى واحد دین واندیشه تبیان زنجان-

شرایط سه گانه عظمت نهضت

مى دانیم که امام حسین نهضتى کرده است که شرایط سه گانه عظمت را دارا بوده است :

الف - مقدس بودن هدف و شخصى نبودن آن ، به خاطر انسانیت بودن آن تواءم یا فداکارى و گذشت از منافع فردى بوده است به همین دلیل بشریت اینگونه افراد را که مرز میان خود و دیگران را شکسته اند از خود مى داند و خود را از آنها مى داند، او را فداى امت و مصالح امت مى بیند.

ب - اینکه تواءم بوده با یک بصیرت قوى و نافذ، و آنچه دیگران در ظاهر نمى دیدند، او در خشت خام مى دیده است . به عبارت دیگر از محیط خودش پیش بود.

ج - اینکه نورى بوده که در میان یک ظلمت کامل درخشیده است . (350)

عوامل ارزشى نهضت

بسیارى از عوامل ها، ارزش دهنده به یک نهضت است . نهضت ها خیلى با هم فرق مى کنند. اگر روح عصبت در آن باشد، روح به اصطلاح خاکى پرستى در آن باشد، یک ارزش به نهضت مى دهد؛ و اگر روح هاى معنوى و انسانى و الهى داشته باشد، ارزش دیگرى به آن مى دهد. هر سه عامل دخیل در نهضت حسینى به این نهضت ارزش داد، بالخصوص عامل سوم .ولى گاهى آن کسى که این ارزش به او تعلق دارد، یک وضعى پیدا مى کند که به این ارزش ، ارزش مى دهد. همچنان که آن ارزش ، او را صاحب ارزش مى کند، او هم شاءن این ارزش را بالا مى برد. چنانکه یک مرد روحانى وقتى که لباس روحانیت را مى پوشد، واقعا این لباس براى او افتخار است ، باید افتخار کند که این لباس را به او پوشانیده اند و روحانیون حقیقى هم او را قبول دارند، ولى یک کسى کارش را در انجام وظایف روحانیت ، در علم و تقوا و عمل به جایى مى رساند که او افتخار این لباس مى شود. مى گوییم لباس روحانیت آن لباسى است که فلان کسى هم دارد، لباسى است که او پوشیده است .(351)

عوامل گوناگون حادثه کربلا

در جریان حادثه کربلا عوامل گوناگونى دخالت داشته است ، یعنى انگیزه هاى متعددى براى امام در کار بوده است که همین جهت از طرفى توضیح و تشریح ماهیت این قیام را دشوار مى سازد؛ زیرا آنچه از امام ظاهر شده که اظهار نظر کنندگان ، گیج و گنگ بشوند و ضد و نقیض اظهار نظر کنند؛ و از طرف دیگر به این قیام جنبه هاى مختلف مى دهد و در حقیقت از هر جنبه اى ماهیت خاصى دارد.(352)

ماهیت قیام حسینى

حادثه عاشورا چه نوع حادثه اى است و از چه مقوله است ؟ آیا از نظر اجتماعى یک انفجار بدون هدف بود، مانند بسیارى از انفجارها که در اثر فشار ظلم و تشدید سختگیرى ها رخ مى دهد احیانا به وضع موجود کمک مى کند، و یا یک تصمیم آگاهانه و هوشیارانه نسبت به اوضاع و احوال موجود نسبت به آثار و نتایج این حرکت بود؟ و در صورت دوم آیا یک قیام و نهضت و انقلاب مقدس بود یا دفاع ؟ آیا کارى بود که از طرف امام شروع شد و حکومت وقت مى خواست آن را سرکوب کند، و یا او از طرف حکومت وقت مورد تجاوز قرار گرفت و او به جاى سکوت و تسلیم ، شرافتمندانه از خود دفاع کرد؟ و عبارت دیگر آیا چیزى از سنخ تقوا در جامعه بود و مظهر یک تقواى بزرگ در حد دادن جان بود، یا مظهر یک احساس و عصیان و قیام مقدس ؟ آیا از نوع حفظ و اثبات خود بود یا از نوع نفى و انکار جبهه مخالف ؟ (353)

بنابراین فرض اول ناچار اهدافى داشت اجتماعى و اصولى ؛ و بنابر فرض ‍ دوم هدفش جز حفظ شرف و حیثیت انسانى خود نبود؛ و بنابر این که از نوع انقلاب و قیام ابتدایى بود، آیا مبناى این انقلاب صرفا دعوت مردم کوفه بود که اگر مردم کوفه دعوت نمى کردند قیام نمى کرد (و قهرا پس از اطلاع از عقب نشینى مردم کوفه در صدد کنار آمدن و سکوت بود) یا مبناى دیگرى جز دعوت مردم کوفه داشت و فرضا مردم کوفه دعوت نمى کردند، او در صدد اعتراض و مخالفت بود هر چند به قیمت جانش تمام شود؟ (354)

نمایشگاه کربلا

درزمان ما معمول است که کشورها نمایشگاه صنایع درست مى کنند و گاهى نمایشگاه جهانى از همه کشورهاى دنیا درست مى کنند. ظاهرا در هر شصت سال یک بار تمام دنیا یک نمایشگاه ترتیب مى دهند. گویند: برج ایفل یادگار یک نمایشگاهى است که در شصت و اند سال پیش ساخته شده . در سه چهار سال پیش نیز نمایشگاهى در بروکسل ترتیب دادند که از همه کشورهاى شرق و غرب در آن جا جمع شده بودند و مردم از همه دنیا به آنجا رفتند. منظور از این نمایشگاه نشان دادن محصولات فکرى و عملى بشر است . در آنجا انسان عظمت فکر و فعالیت و مقدار هنرنمایى بشر را مى فهمد. در آنجا همه چیز را مى آورند از سوزن تا نمونه کارخانه هاى عظیم .

صحنه کربلا را مى توان تشبیه کرد به یک نمایشگاه ، ولى نه نمایشگاه علم و صنعت ، بلکه نمایشگاه معنویت و معرفت . در این نمایشگاه ، انسان مى تواند به عظمت قدرت اخلاقى و روحى و معنوى بشر پى برد و بفهمد تا چه اندازه بشر با گذشت و فداکار و آزاد مرد و خدا پرست و حق خواه و حق

پرست مى شود، معانى صبر و رضا و تسلیم و شجاعت و مروت و کرم و بزرگوارى تا چه اندازه قدرت ظهور و بروز دارد.

معمولا اهل منبر وقتى که مى خواهد قضیه کربلا را بزرگ کنند جنبه فاجعه و ظلم و ستمها را بزرگ مى کنند، در جستجوى پیدا کردن و حتى جعل کردن فاجعه هایى هستند، با بیان هاى مختلف و تشبیهات و مجسم ساختن ها جنبه فاجعه بودن را تقویت مى کنند و حال آنکه ما باید از خود بپرسیم بزرگى حادثه کربلا از چه نظر است ؟ آیا از نظر فجیع بودنم است ؟ قطعا این فاجعه ، فاجعه کم نظیرى است ، چنانکه ابو ریحان بیرونى در الاثار الباقیه به نقل نفس المهموم گفته و همچنین دیگران ، ولى فاجعه عظیم و شاید عظیم تر از این در دنیا زیاد بوده . خود فاجعه مدینه کمتر از فاجعه کربلا نبوده . عظمت مطلب از لحاظ سید الشهداء و یاران آن حضرت است نه از لحاظ ابن زیاد و ابن سعد و اتباع و اشیاع آنها، عظمت سعادت است نه عظمت شقاوت . کربلا بیش از آن اندازه که نمایشگاه شقاوت و بدى و ظهور پلیدى بشر باشد، نمایشگاه روحانیت و معنویت و اخلاقى عالى و انسانیت است ، ولى اهل منبر کمتر به آن جنبه توجه دارند؛ و به عبارت دیگر در این قضیه از آن جنبه باید نگاه کرد که ابا عبدالله و ابا الفضل و زینب قهرمان داستانند نه از آن جهت که شمر و سنان قهرمان داستانند.(355)

بررسى تاریخ عاشورا

مولف : دکتر محمدابراهیم آیتى به کوشش مهدى انصارى

منبع : مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی


 

گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان

http://www.tebyan-zn.ir/Religion_Thoughts.html

350- حماسه حسینى ، ج 3، ص 285.

351- حماسه حسینى ، ج 2، ص 285.

352- حماسه حسینى ، ج 2، ص 174.

353- بلکه مى توان گفت سه نوع ماهیت مى توان فرض کرد: ماهیت تقوایى ، ماهیت هجومى و قیامى ، و ماهیت پاسخگویى به نداى مقدس ، که ماهیت تعاونى دارد.

354- حماسه حسینى ، ج 3، ص 173.

355- حماسه حسینى ، ج 3، ص 73.



موضوعات مرتبط: مناسبت , ائمه اطهار , شهادت

تاريخ : ۱۳٩٤/۸/۱٧ | ٥:٤٦ ‎ب.ظ | نویسنده : محمد هاشمی | نظرات ()