خبرگزاری فارس: هفدهم مرداد ماه به مناسبت سالروز شهادت خبرنگار شهید محمود صارمى به عنوان روز خبرنگار نامیده شده است. به همین مناسبت شایسته است که در این روز نگاهى به این حرفه موثر کنونى در جامعه خود داشته باشیم

هفدهم مرداد ماه به مناسبت سالروز شهادت خبرنگار شهید محمود صارمى به عنوان روز خبرنگار نامیده شده است. به همین مناسبت شایسته است که در این روز نگاهى به این حرفه موثر کنونى در جامعه خود داشته باشیم و تلاش کنیم تا با نگاهى به جوانب مختلف این حرفه، برخى از بایدها و نبایدهاى مرتبط با این حرفه را مطرح سازیم. باید توجه داشت که البته خبرنگارى یک نماد از همه دست‏اندرکاران در رسانه‏هایى از این سنخ است که همه با هم و در یک حرکت هماهنگ و همکارى گروهى مى‏توانند کار خبر و خبررسانى را به انجام برسانند. علاوه بر این باید به دو جنبه این حرفه به طور همزمان توجه داشت که از یک سو این حرفه یکى از قوى‏ترین سلاح‏هایى است که دشمن در عرصه جنگ نرم و مبارزه کنونى خود علیه جمهورى اسلامى ایران آن را به کار گرفته و مى‏گیرد و از سوى دیگر نظام اسلامى نیز در این عرصه جنگ نرم نیازمند نیروهاى مومن و متعهد و صاحب فن و فن‏آورى است که بتوانند با دشمن مبارزه کنند و توطئه‏هاى او را خنثى نمایند و حتى به مواضع دشمن یورش و حمله برند واهداف نظام اسلامى را در این عرصه محقق سازند و یکى از رسانه‏هایى باشند که از طریق آن، پیام حق نظام اسلامى را به گوش همگان برسانند.
از سوى دیگر باید توجه داشت که دشمنان نظام اسلامى نیز کوشش مى‏نمایند تا هرچه بیشتر نیروهاى رسانه‏اى و خبرى خود را تعلیم دهند و علیه نظام اسلامى مجهز سازند. به عنوان مثال بسیارى از مراکز وابسته به آمریکا و سازمان‏دهنده فتنه 88 در طول سال گذشته تا کنون به دنبال جذب خبرنگاران جوان و حرفه‏اى کردن آن‏ها در جهت به کارگیرى ایشان علیه نظام اسلامى بوده‏اند که شواهدى از این امر را در برخى از تلویزیون‏هاى ضد انقلاب مشاهده مى‏کنیم. در این مقاله کوتاه نگاهى نیز به برخى از ویژگى‏هایى که خبرنگاران متعهد و مسلمان باید واجد آن‏ها باشند خواهیم داشت. نمونه‏هاى مطرح شده در این مقاله تنها بخشى از خصوصیاتى است که یک خبرنگار متعهد باید واجد آن‏ها باشد و یک خبررسانى و خبرنگارى متعهدانه بدون آن‏ها دچار مشکل و کاستى مى‏گردد. در نهایت نیز به برخى از آفات رسانه‏ها و خبررسانى‏هاى مدرن به اجمال اشاره مى‏شود که شایسته است رسانه‏هاى متعهد و خبرنگاران مومن و انقلابى تا حد توان خویش را از این آفات برکنار دارند. در فهرست ایثارگران 244 شهید و 50 جانباز و 12 آزاده مرتبط با خبرنگاران است. یاد همه آن‏ها گرامى باد. ادامه مطلب...


1- نگاهى به تاریخ‏

در هفدهم مرداد ماه سال 1377، در حالى که نیروهاى طالبان با حمایت جدى آمریکا و برخى دیگر از کشورهاى‏غربى در افغانستان به سمت شمال این کشور پیشروى مى‏کردند و زمینه براى تفوق این نیروهاى مورد حمایت آن روز آمریکا فراهم مى‏شد کنسولگرى ایران در مزار شریف در معرض اشغال نیروهاى طالبان قرار گرفت. در این روز محمود صارمى خبرنگار خبرگزارىِ جمهورى اسلامى، به همراه هشت نفر از اعضاى کنسولگرى ایران در مزار شریف افغانستان به دست گروهک تروریستى طالبان به شهادت رسیدند. شهادت مظلومانه این نیروهاى خدوم به دست متحجرین طالبان باعث شد که شوراى فرهنگ عمومى کشور، روز هفدهم مرداد ماه هر سال را به عنوان "روز خبرنگار " نامگذارى کند.

2- شهید صارمى که بود
"شهید محمود صارمى، در سال 1348 در یکى از روستاهاى اطراف بروجرد به نام "چهار بره " به دنیا آمد. شهید صارمى در کنکور سراسرى، در رشته جغرافیاى انسانى در دانشگاه تهران قبول شد و به همین علت تهران را براى زندگى برگزید.
او پس از گذراندن چند ترم، از طریق بسیج دانشجویى دانشگاه تهران راهى جبهه‏هاى نبرد حق علیه باطل شد و مدت هفده ماه در آن جا ماند و سپس به دانشگاه بازگشت و به ادامه تحصیل پرداخت. در سال 1370 مشغول به همکارى با خبرگزارى جمهورى اسلامى گردید و سال 1371، در حالى که به تحصیلات خود در مقطع کارشناسى ارشد در دانشگاه شهید بهشتى ادامه مى‏داد، ازدواج نمود.. او پس از چهار سال، به سمت دبیر سرویس فارسى ایرنا برگزیده شد. شهید صارمى در 26 دى ماه سال 1375 به عنوان مسؤول دفتر خبرگزارى ایرنا در افغانستان، راهى مزار شریف شد و حدود دو سال بعد، در هفدهم مردادماه 1377، در نهایت مظلومیت به دست گروه طالبان به شهادت رسید. شهید محمود صارمى، مردم مظلوم افغانستان را هم‏چون خانواده خود دوست داشت. او با آن‏ها بر سر یک سفره مى‏نشست و از درد و مشکلات ایشان رنج مى‏برد. محمود به قدرى با آن مردم مأنوس شده بود که درد آن‏ها را درد خود مى‏دانست و در سرماى زمستان، لباس‏هاى گرم خود را به ایشان مى‏بخشید. همسر شهید صارمى در مورد او مى‏گوید: "بهترین واژه‏اى که در مورد ایشان مى‏توانم بگویم این است که شهید صارمى، یک دوست خوب براى من بود. او واقعاً یک مدیر بود و در تمام مراحل زندگى، با برنامه‏ریزى عمل مى‏کرد ". پدر شهید صارمى هم در مورد او مى‏گوید: "شهید صارمى در دوران کوتاه عمر پربار خود، سختى‏هاى فراوانى کشید. خانواده صارمى از او تنها به عنوان یک دوست یاد نمى‏کند، بلکه او را انسانى قوى معرفى مى‏کند که در همه زمینه‏ها استعداد داشت و یکى از افتخارات مردم بروجرد بود ". (به نقل از سمیه سورى، مقاله دوست خوب، در باب زندگى شهید صارمى)
در حقیقت این روز یاد آور رسیدن یک خبرنگار به یکى از والاترین مقامات انسانى و فدا نمودن جان خود در راه خدا و نظام اسلامى است. البته چنان که در ادامه متذکر خواهیم شد، این شهادت اولین شهادت خبرنگاران در راه نظام اسلامى نبوده است و این اولین بار نیست که کسى از این طایفه با خداى خویش بر سر جان خود به صدق معامله مى‏کند و خداى متعال خریدار جان او مى‏شود. اما این روز به عنوان نمادى براى بزرگداشت خبرنگاران متعهد و خدوم تعیین شده است.
به همین مناسبت شایسته است که در این روز نگاهى به این حرفه موثر کنونى در جامعه خود داشته باشیم و تلاش کنیم تا با نگاهى به جوانب مختلف این حرفه، برخى از بایدها و نبایدهاى مرتبط با این حرفه را مطرح سازیم.

3- تیغ دو لبه خبرنگارى‏
به طور قطع حرفه خبرنگارى تیغى دولبه است. این حرفه البته مانند بسیارى دیگر از حرفه‏هاى مدرن، خالى از آفت نیست چنان که در حال حاضر نیز خالى از خدمت و ضرورت نمى‏باشد. خبرنگارى یکى از حرفه‏هاى مدرن است که در دنیاى کنونى از یک سوى مورد استفاده ابرقدرتها براى تقویت سلطه‏شان بر دنیا قرار مى‏گیرد و از سوى دیگر سلاحى است که در دست مظلومان مى‏تواند علیه ظالمان به کار گرفته شود. بنابراین مى‏توان مطابق تصور عام کنونى، بیان داشت که "در روزگارى که از آن به عصر اطلاعات و فن‏آورى نام مى‏برند، قطعاً نقش خبرنگار به عنوان ابزار اطلاع‏رسانى، نقشى حیاتى و انکار نشدنى دارد. در دنیاى کنونى با وجود فن‏آورى‏هاى ارتباطىِ پیشرفته و متعدد در امر دست‏یابى سریع به اطلاعات و منابع مختلف و با وجود درگیرى‏هایى که به طور آشکار در بیشتر نقاط این کره خاکى فراگیر شده، کسب اطلاعات صحیح و قابل اطمینان، تنها از راه خبرنگارانى درست‏کار شدنى است. خبرنگاران که از مهره‏هاى اساسى این مهم به شمار مى‏آیند، باید با قبول خطرهاى فراوان، به واقعیت مسأله پى ببرند و آن را به مردمان برسانند. " و البته در عین حال باید دانست که بخش قابل توجهى از نیروهاى استعمارگر کنونى در دنیا به واسطه بخش‏هایى از همین قشر خبرنگار تقویت مى‏شوند. به عبارت بهتر بخش‏هایى از بدنه حرفه خبرنگارى در دنیا کاملا در خدمت نظام سلطه هستند و به کمک همین بدنه رسانه‏اى است که یکى از بزرگترین و پیچیده‏ترین عملیات‏هاى نظامى - سیاسى دنیا در حال اجراست و ابرقدرتهایى چون آمریکاى جنایتکار به همین واسطه و به کمک همین ابزار، بسیارى از خواسته‏هاى خود را در دنیا محقق مى‏سازند.
اما این یک سوى ماجراست. در سوى دیگر این ماجرا نیز خبرنگارانى خدوم، راستگو، شجاع، حق‏طلب و مظلوم را مى‏توان یافت که در راه رساندن پیام حق، جان خویش را با خدا معامله کرده‏اند و نمى‏توان این گروه را نیز که در جبهه حق با تمام توان براى خدمت به اسلام تلاش مى‏کنند نادیده گرفت و از زحماتى که اینان متحمل مى‏شوند بدون قدردانى گذشت که فرمود: "من لم‏یشکر المخلوق لم‏یشکر الخالق " به همین روست که مى‏توان بیان داشت که انسانهاى متعهدى که در حرفه خبرنگارى به اسلام خدمت کرده و مى‏کنند و با قلم و تریبون نشریه‏اى که دارند به دین مبین حضرت ختمى مرتبت یارى مى‏رسانند باید بزرگ داشته شوند "به راستى چه کسى مى‏داند در زمان دفاع و جنگ تحمیلى، آن هنگام که رزمندگان در جبهه‏ها زیر بمباران خبرىِ رسانه‏هاى غربى و عربى بودند، چه کسانى خطر را به جان مى‏خریدند و از بین گلوله‏ها، خمپاره‏ها و میدان‏هاى مین، گزارش و خبر تهیه مى‏کردند؟ به بنیاد شهید انقلاب اسلامى که مراجعه کنى، نام 244 شهید، 50 جانباز و 12 آزاده خبرنگار را ثبت شده مى‏بینى. این عزیزان و همه خبرنگاران راست کردار دفاع مقدس، با از جان‏گذشتگى وارد معرکه نبرد حق علیه باطل مى‏شدند و قلم و دوربین به دست، به ثبت وقایع مى‏پرداختند تا آیندگان بدانند که جهانخواران و زورگویان چه بر سر ملت مظلوم و انقلابى ایران آورده بودند. یادشان هماره گرامى باد. " آرى همانند همه دیگر عرصه‏هاى عمل انسانى، در عرصه خبرنگارى نیز جبهه حق و باطل به مصاف هم رفته‏اند و در این جبهه نیز نبرد همیشگى و دائمى حق و باطل وجود دارد و خوشا به حال آنان که در این نبرد در جبهه حق قرار گرفته‏اند و به تاسى از بت‏شکن بزرگ دوران معاصر، خمینى کبیر بیان داشته‏اند که "تا شرک و کفر هست مبارزه هست و تا مبارزه هست ما هستیم. "
بدین ترتیب باید به دو جنبه این حرفه به طور همزمان توجه داشت که از یک سو این حرفه یکى از قوى‏ترین سلاح‏هایى است که دشمن در عرصه جنگ نرم و مبارزه کنونى خود علیه جمهورى اسلامى ایران آن را به کار گرفته و مى‏گیرد و از سوى دیگر نظام اسلامى نیز در این عرصه جنگ نرم نیازمند نیروهاى مومن و متعهد و صاحب فن و فن‏آورى است که بتوانند با دشمن مبارزه کنند و توطئه‏هاى او را خنثى نمایند و حتى به مواضع دشمن یورش و حمله برند واهداف نظام اسلامى را در این عرصه محقق سازند و یکى از رسانه‏هایى باشند که از طریق آن، پیام حق نظام اسلامى را به گوش همگان برسانند.

4- نیاز امروز انقلاب اسلامى به خبرنگاران متعهد
برمبناى آنچه ذ کر شد، بدون شک نظام اسلامى به خبرنگاران متعهد و خبرنگارى متعهد نیازمند است. باید توجه داشت که البته خبرنگارى یک نماد از همه دست‏اندرکاران در رسانه‏هایى از این سنخ است که همه با هم و در یک حرکت هماهنگ و همکارى گروهى مى‏توانند کار خبر و خبررسانى را به انجام برسانند.
نظام اسلامى ما اکنون به شدت نیازمند چنین حرفه‏اى و چنین حرفه‏اى‏هایى است که البته با تعهد و با اعتقاد به اسلام و نظام اسلامى در حیطه خبر و خبرنگارى بتوانند در برابر هجمه سنگین دشمن بایستند. به تعبیر مقام معظم رهبرى که چندى پیش در جمع نمایندگان مجلس شوراى اسلامى فرموده بودند: "امروز کشور شما - و شاید درست این باشد که بگوییم تاریخ شما - نگران رفتار من و شماست. ما امروز در یک موقعیت حساس از لحاظ تاریخى داریم زندگى مى‏کنیم. نقش ما، تصمیم ما، فعل ما، ترک ما، بر روى نسلهاى آینده، بر روى سرنوشت کشور اثرگذار است؛ اگرچه همه دوران انقلاب از همین قبیل است. این سى سال، سى سالى است که در سرنوشت تاریخى آینده ما اثرگذار خواهد بود؛ اما اینجور به نظرم مى‏رسد که این دوران، این شرایط سالهاى محدودِ کنونى، خصوصیتهاى ویژه و منحصربه‏فردى دارد. اگر ما در این شرایط نقش‏آفرینى کنیم، یقیناً به نفع آینده کشور، آینده نظام و آینده تاریخ ما خواهد بود. این نقش‏آفرینى هم متوقف به این است که در داخل، انسجام لازم، اقتدار لازم، انگیزه کافى، همکارى‏هاى صمیمى و تنگاتنگ وجود داشته باشد. " آرى عرصه کنونى براى جمهورى اسلامى ایران عرصه‏اى است که به شدت علیه آن دشمنى مى‏شود و بخشى از این دشمنى‏ها به مدد رسانه و نیروهاى خبرى و تبلیغى صورت مى‏گیرد. این نیروها در خدمت نظام استکبارى هر چه در توان دارند علیه نظام اسلامى به کار مى‏گیرند و به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامى که در بیان این دشمنى دشمنان و ابعاد آن فرمودند: "امروز جبهه مخاصم با جمهورى اسلامى ایران را نگاه کنید؛ یک جبهه عریض و طویل است؛ همه شیاطین و اشرار عالم در این جبهه جمعند؛ از صهیونیستها تا آمریکایى‏ها، تا خبیث‏ترین دولتهاى غربى، تا وابسته‏ترین و حقیرترین دولتهاى غیرغربى - حالا دائره را بیشتر محدود نکنیم - همه توى این جبهه هستند؛ هر کارى هم که مى‏توانند، دارند مى‏کنند. خیال نکنید کارى هست که دشمنان ما مى‏توانند علیه جمهورى اسلامى انجام بدهند و انجام نمى‏دهند؛ نه، هر کار توانستند، تا حالا کرده‏اند؛ هر کارى هم که بتوانند، مى‏کنند. هر کار نمى‏کنند، به خاطر این است که نمى‏توانند. اما ملت ایران، با قدرت، با عزت و با سربلندى، در مقابل همه این‏ها ایستاده است. "
از ابتداى انقلاب اسلامى تا کنون متاسفانه در این عرصه، دشمن و وابستگان به او تفوق بیشترى داشته‏اند و همواره رسانه‏هاى انقلاب دچار مظلومیت و کاستى‏هاى فراوانى بوده‏اند.این مشکل باید به دست نسل کنونى مومنان و متعهدان عرصه خبر و خبرنگارى برطرف شود.
از نکات مثبتى که در پى حوادث سال 88 در کشور پیدا شده است این است که بحمد الله بخش قابل توجهى از نیروهاى مومن و متعهد به اهمیت جنگ رسانه‏اى که یکى از ابعاد مهم جنگ فرهنگى و جنگ نرم است پى برده‏اند و آمادگى ورود به این زمینه را یافته‏اند و حاضر به یادگیرى و فعالیت در این عرصه مهم شده‏اند.
باید از این ظرفیت به نحو احسن استفاده شود و همه امکانات رسانه‏اى انقلاب در جهت تقویت و آموزش و به کارگیرى و شکوفاسازى استعدادها و رویاندن نوآورى‏ها و ابتکارات این نسل بسیج شود تا ان‏شاءالله بتوانیم از این چالش یک فرصت بسازیم و از این بحرانى که دشمنان بر کشور ما تحمیل کردند در راستاى اهداف انقلاب بهترین بهره‏بردارى را بنماییم و یکى از ضعف‏هاى خود را در عرصه خدمت به انقلاب برطرف کنیم.
خبرگزارى‏هاى مومن و متعهد و همه عناصر باسابقه این زمینه اکنون وظیفه دارند که فرصت یادگیرى و حرفه‏اى شدن را براى نیروهاى جوان فراهم آورند و آن‏ها را در راستاى اهداف کلان نظام اسلامى به کار گیرند و با گشودن فضا به روى آن‏ها، زمینه برطرف کردن این مشکل را فراهم آورند.
از سوى دیگر باید توجه داشت که دشمنان نظام اسلامى نیز کوشش مى‏نمایند تا هرچه بیشتر نیروهاى رسانه‏اى و خبرى خود را تعلیم دهند و علیه نظام اسلامى مجهز سازند. به عنوان مثال بسیارى از مراکز وابسته به آمریکا و سازمان‏دهنده فتنه 88 در طول سال گذشته تا کنون به دنبال جذب خبرنگاران جوان و حرفه‏اى کردن آن‏ها در جهت به کارگیرى ایشان علیه نظام اسلامى بوده‏اند که شواهدى از این امر را در برخى از تلویزیون‏هاى ضد انقلاب مشاهده مى‏کنیم.

5- تعهدهاى یک خبرنگار مسلمان‏
شایسته است که دراین مجال اندک نگاهى نیز به برخى از ویژگى‏هایى که خبرنگاران متعهد و مسلمان باید واجد آن‏ها باشند داشته باشیم. نمونه‏هاى زیر تنها بخشى از خصوصیاتى است که یک خبرنگار متعهد باید واجد آن‏ها باشد و یک خبررسانى و خبرنگارى متعهدانه بدون آن‏ها دچار مشکل و کاستى مى‏گردد.
1.5 واسطه مردم و حکومت‏
اولین نکته‏اى که به ذهن مى‏رسد این است که هرچند حاکمان اسلامى باید با مردم مرتبط بوده و با آن‏ها بدون واسطه رابطه داشته باشند و از قطع رابطه با مردم که عامل بسیارى از معضلات و موجب برخى فسادها نیز هست بپرهیزند اما باید توجه داشت که با توجه به جوامع چند میلیونى امروزین امکان ارتباط با همه مردم ممکن نیست. البته ممکن نبودن ارتباط با همه مردم توجیهى براى نفى کل رابطه و عزلت مسؤولان از مردم نیست بلکه طبق مثل مشهور "ما لا یدرک کله یا یترک جله ". مسؤولان موظفند که با مردم رابطه مستقیم داشته باشند اما در آنجا که ممکن نمى‏شود این وظیفه رسانه‏هاست که این رابطه را به خوبى و با صداقت و روشنى و بدون غرض‏ورزى‏ها مغرضانه انجام دهند.
رسانه‏ها باید تا حد توان آینه تمام‏نماى مردم باشند و از سوى دیگر لسان و زبان مسؤولان در سخن حق ایشان باشند. البته این بدان معنى نیست که رسانه‏ها نباید چیزى غیر از حرف مسؤولان را بزنند بلکه باید در بیان مواضع حق و صحیح، مسؤولان را یارى کنند.
2.5 مجرى بخشى از النصیحه لائمه المسلمین‏
یکى از وظایف مهم رسانه‏ها این است که حقیقتا حق‏خواه و در پى خیر و صلاح مردم و مسؤولان باشند. همین در پى‏خیر و صلاح جامعه و مسؤولان بودن است که در اسلام مبناى حق انتقاد و حتى وظیفه انتقاد قرار مى‏گیرد. در کلام امیر مومنان على(ع) در خطبه 216 نهج البلاغه دقیقا همین امیر مبناى حق و وظیفه نقد و انتقاد نسبت به مسؤولان قرار گرفته است. (ذ کر این بیان حضرت و تفسیر آن تفصیل بیش از این مجال مى‏طلبد که ان شاء الله در مجال دیگرى به تفصیل بیان مى‏گردد.)
بنابراین رسانه‏ها باید براى نقد و انتقاد از مسؤولین و مردم آماده باشند و بدانند که نقد عملکرد مسؤولان بر مبناى‏اسلامى یکى از وظایف آن‏هاست در عین این که حقى نیز هست که باید از آن برخوردار باشند.
از سوى دیگر رسانه‏هایى این‏چنین باید منتقد مردم نیز باشند و در جاى خود از حرکتها ى ناصحیح و نامناسب مردم نیز به لسان صحیح آن انتقاد کنند. چنان که در بخش بعدى به ذ کر آن پرداخته مى‏شود.
3.5 هدایت افکار عمومى به سمت و سوى صحیح‏
وظیفه دیگر رسانه‏ها و خبرنگاران و خبرگزارى‏ها این است که افکار عمومى مردم را به سمت و سوى صحیح سوق دهند. توضیح این که در بادى امر گاه چنین تصور مى‏شود که رسانه‏ها صرفا بلندگوى افکار جامعه هستند و خبرنگاران و همکاران آن‏ها در خبر و تحلیل و گزارش و... خود فقط سخن مردم را بازتاب مى‏دهند. این تصورى بسیار خام از آن چیزى است که در عمل اتفاق مى‏افتد. در عمل هر چند خبرنگاران و خبرگزارى‏ها افکار و خواسته‏هاى مردم را نیز بازتاب مى‏دهند اما در بسیارى از موارد به این افکار و خواسته‏ها شکل مى‏دهند و آن‏ها را مى‏سازند. البته این بدان معنى نیست که خبرنگاران، خبرسازى مى‏کنند و خبرهاى دروغین را مى‏سازند. (البته گاه خبرنگارانى غیر متعهد چنین نیز مى‏کنند اما در این جا منظور این آفت نیست) بلکه منظور این است که به طور کلى خبرنگارى و رسانه علاوه بر بیان افکار عمومى، تولید افکار عمومى نیز مى‏کند. به عبارت بهتر این که چه خبرهایى از دروازه خبرى بگذرد و به اصطلاح چه اخبارى پخش شوند و هر خبرى چگونه تنظیم شود و چقدر مورد تأکید قرار گیرد و چگونه بیان گردد و چگونه تحلیل شود و... همه و همه باعث مى‏شود که افکار عمومى نسبت به آن خبر شکل بگیرد.
از این رو بسیارى از آشنایان با این فن و علم قائل هستند که اصولا خبررسانى بى‏طرفانه ممکن نیست و هر خبرى با خود جهتى را حمل مى‏کند و جهت‏گیرى‏اى را به مخاطب خود القا مى‏کند.
نکته این جاست که در این هدایت افکار عمومى لازم است که خبرنگاران کار خود را از سنخ امر به معروف و نهى از منکر ببینند و تلاش کنند که در این عرصه، افکار عمومى را به سوى صحیح و درست آن سوق دهند.
4.5 حق‏گویى‏
صداقت یکى از ضرورى‏ترین ویژگى‏هاى اهالى رسانه و خبر است که در غیر این صورت به طور قطع اعتبار خود را از دست خواهند داد. در این میان خبرنگاران مسلمان و متعهد بیش از دیگران موظف به صداقت هستند چرا که ممکن است بى‏صداقتى آن‏ها به ضرر دین و اهداف بلند دینى تمام شود.
5.5 تخصص و آشنایى کامل با این حرفه‏
یکى دیگر از خصوصیاتى که باید همه خبرنگاران مسلمان و متعهد واجد آن باشند، مسأله تخصص و آشنایى کامل با این فن و حرفه و آشنایى جدى با مبانى نظرى آن است. حتى اگر کسانى حرفه خبرنگارى را از اساس و بنیان منفى و مضر مى‏دانند که به ضرورت باید به آن پرداخت، بازهم کسانى که تخصص کامل و آشنایى جدى با این حرفه داشته باشند کمتر از آسیب‏هاى آن ضرر مى‏بینند و بیشتر مى‏توانند از مضرات آن خوددارى کنند. به عبارت بهتر آنکس که یک حرفه را بهتر مى‏شناسد بهتر مى‏توان از بخش‏هاى آسیب‏زاى آن اجتناب کند. به عبارت دیگر "من تعلم لغه قوم امن منهم " بنابراین حتى اگر قائل به مضر بودن عرصه خبرنگارى هستند نیز باید این حیطه را به خوبى بشناسند و بر این فن سوار و مسلط شوند چرا که آن‏که بر فنى مسلط نیست بیشتر از آن آسیب خواهد دید.
6.5 شجاعت و صراحت‏
از دیگر خصوصیات لازم خبرنگارى، شجاعت و صراحت است. البته هر راست نشاید گفت اما در عرصه خبرنگارى به واسطه برخى از کارکردها و وظایفى که در بالا ذ کر شد، شجاعت و صراحت از جمله مهمترین خصوصیات است. خصوصا هنگامى که خبرنگار یا رسانه‏اى بخواهد با اتکا به وظایف دینى خود صاحب منصب و صاحب قدرتى را امر به معروف کند و یا با رعایت شرایط از وى انتقاد نماید.
7.5 پرهیز حداکثرى از آفات رسانه‏هاى مدرن‏
وظیفه و خصوصیت مهم دیگر خبرنگاران مسلمان و متعهد آن است که در حد توان از آسیبها و آفات این عرصه دورى کنند. عرصه خبرنگارى البته به آفت‏هایى نیز دچار است که برخى از آن‏ها آفات رسانه‏هاى مدرن است و برخى‏آفت سیاست مدرن که به رسانه سرریز شده است. البته شاید برخى بیان دارند که خوددارى از گرفتار شدن به این آفات به طور کلى ممکن نیست و برخى از آن‏ها لازمه و نتایج قطعى ورود به این عرصه است. اما مى‏توان مدعى‏شد که لااقل مى‏توان با ایجاد خودآگاهى و تلاش و ممارست از میزان آثار مخرب این آفات کاست. برخى از این آفات به شرح زیر است:
6- نقدى نظرى بر خبررسانى و اطلاع‏رسانى مدرن‏
حال که به مناسبت روز خبرنگار فرصتى دست داد که به برخى از ویژگى‏هاى مورد نیاز خبرنگاران مسلمان و متعهد اشاره کنیم، شایسته است نگاهى به آفات رسانه و خبررسانى مدرن نیز داشته باشیم. آفاتى که خبرنگاران و اصحاب خبر و خبررسانى متعهد باید تلاش کنند که تا حد توان از آن دورى گزینند و حتى اگر برخى از این آفات را ویژگى ذاتى رسانه‏هاى مدرن مى‏دانند، باید تلاش نمود که تا حد توان و هر آنچه ممکن است عرصه رسانه‏هاى مسلمین از این آفات زدوده شود.
1.6 سطحى‏نگرى‏
اولین آفتى که با روزنامه‏نگارى و خبررسانى مدرن همراه است آفت سطحى‏نگرى و ترویج تفکرات سطحى و حتى عوام بار آوردن مخاطب و ترویج سطحى‏نگرى در میان مخاطبین است. در رسانه‏هاى متعهد باید تلاش شود که تا حد توان از این امر خوددارى شود.
2.6 اصالت پول و اسپانسر و قدرت‏
معضل دیگر رسانه‏هاى مدرن، اصالت پول و در خدمت صاحبان قدرت و سرمایه قرار گرفتن است. رسانه‏هاى مدرن غالبا وابستگى جدى به پول و سرمایه دارند و به علت نیاز خود به پول فراوان، معمولا تابع خواست و نظرات اسپانسرها (تأمین‏کنندگان مالى) هستند. این آفت هنگامى بیشتر بروز مى‏کند که استقلال سیاسى و فرهنگى نشریات و خبرگزارى‏ها به واسطه چنین وابستگى‏هایى از میان مى‏رود. چنانکه مى‏دانید بزرگترین رسانه‏هاى جهان، رسانه‏هایى نیستند که از ثروتمندان و قدرت‏مندان عالم مستقل باشند و به تعبیر مقام معظم رهبرى این رسانه‏ها ابزارى در دست زرسالاران اقتدارطلب هستند.
3.6 تبلیغات و فساد
موضوع بعدى مسأله ترویج فساد از طریق رسانه‏هاى مدرن و در ضمن خبررسانى و به بهانه آن است. وابستگى این رسانه‏ها به پول، باعث وابستگى آن‏ها به تبلیغات مى‏شود و وابستگى به تبلیغات، وابستگى به فساد را ایجاد مى‏کند. در دنیاى کنونى به نحو معمول چرخه پول - تبلیغات - فساد به طور جدى وجود دارد که باعث هرچه آلوده‏تر شدن عرصه خبر و رسانه مى‏گردد. رسانه‏هاى متعهد و خبرنگاران مومن باید در حد توان از این فساد و تبعات آن به دور بمانند.
4.6 فوران اطلاعات‏
مسأله فوران اطلاعات و حجم وسیعى از اطلاعات که در حال سرریز کردن از توان دریافت بشر است، یکى از معضلات رسانه‏هاى مدرن است که با خود انبوهى از معضلات دیگر را به میان آورده است که تنها یکى از آن‏ها گم شدن هر حرف حقى در میان انبوهى از باطل‏ها و تبلیغات و ترویج فساد است.
5.6 دستکارى در افکار عمومى و عمومى‏سازى شهوات زمانه‏
و نکته نهایى که در اینجا ذکر مى‏شود، معضل رسانه‏هاى مدرن در بسط دادن شهوات زمانه و دستکارى در افکار عمومى در جهت عمومى‏سازى این شهوات است که باید در حد توان از آن دورى نمود.
ان‏شاءالله.



موضوعات مرتبط:

تاريخ : ۱۳۸٩/٥/۱٧ | ۸:۱٤ ‎ق.ظ | نویسنده : محمد هاشمی | نظرات ()